Zdrowie

Wrażliwość na leki antydepresyjne – zależna od predyspozycji genetycznych?

Depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych na świecie. Niestety, dobór odpowiednich leków bywa trudny. Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (ang. selective serotonin reuptake inhibitors, SSRI) są powszechnie stosowane w terapii depresji. Całkowity zanik objawów choroby po ich podaniu następuje jedynie u około 30% osób, a każdy kolejny nawrót choroby zmniejsza szansę wystąpienia remisji. Za ograniczoną skuteczność terapii mogą odpowiadać różne warianty genetyczne, które wpływają zarówno na ryzyko wystąpienia depresji, jak i stopień odpowiedzi na leczenie.

Głównym transporterem SSRI jest ABCB1. Zmiany w budowie tego białka mogą przyczyniać się do lepszej lub gorszej odpowiedzi na leki antydepresyjne. Istotne w metabolizmie leków antydepresyjnych są również białka z grupy cytochromów P450, w szczególności CYP2D6, CYP2B6 oraz CYP2C19. Należy pamiętać, że dawkę leków zawsze ustala lekarz.

Za odpowiedź na leki antydepresyjne uważa się zwykle ustąpienie przynajmniej połowy objawów, natomiast remisja to całkowity ich zanik. Polimorfizm rs6265 jest ściśle powiązany z różnicami w funkcjonowaniu ludzkich mózgów. Oprócz ryzyka depresji wiąże się go także między innymi z ADHD czy chorobą Alzheimera.

Według WHO depresja jest jedną z najczęściej występujących chorób psychicznych. Zwykle zapadają na nią ludzie pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. Szacuje się, że może cierpieć na nią około 10% światowej dorosłej populacji. U 40-50% pacjentów jest chorobą przewlekłą. Jedną z przyczyn depresji może być niedobór neurotroficznego czynnika pochodzenia mózgowego (ang. brain- derived neurotrophic factor, BDNF). Odpowiada on m.in. za plastyczność połączeń synaptycznych w mózgu, która u osób ze skłonnościami do depresji jest znacznie upośledzona. Poziom tego czynnika jest znacznie obniżony u osób z depresją, natomiast leki antydepresyjne zwiększają jego stężenie. Ponadto niedobór BDNF może się przyczyniać do większych skłonności samobójczych

Inną możliwą przyczyną depresji są zaburzenia w funkcjonowaniu osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, która kontroluje m.in. odpowiedź organizmu na stres. Z tego względu w badaniach genetycznych często zwraca się uwagę na mutacje w białkach wchodzących w skład tej osi lub regulujących jej funkcjonowanie.

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (ang. selective serotonin reuptake inhibitors, SSRI) są powszechnie stosowane w terapii depresji. Niestety, \całkowity zanik objawów choroby po ich podaniu następuje tylko u około 30% pacjentów (u pozostałych osób obserwuje się jedynie częściową redukcję symptomów), a każdy kolejny nawrót choroby zmniejsza szansę wystąpienia remisji, dlatego depresja pozostaje jedną z najpowszechniej występujących chorób, ustępując tylko schorzeniom układu krążenia.

Niska efektywność leków antydepresyjnych może wynikać między innymi z trudności w przekraczaniu bariery krew- mózg. U ludzi za transport substancji z mózgu do krwi odpowiada glikoproteina P, kodowana przez gen ABCB1. Aktywność glikoproteiny P sprawia, że wiele leków, w tym antydepresanty, jest usuwana z mózgu. Oprócz glikoproteiny P istotne w metabolizmie leków antydepresyjnych są białka z grupy cytochromów P450, w szczególności CYP2D6, CYP2B6 oraz CYP2C19.

Blok sprzężeń – SNP rs2032583 jest w silnym bloku sprzężeń z 8 innymi wariantami. Oznacza to, że pojawienie się jednego rzadkiego allelu spośród nich daje 80% szans na pojawienie się innych rzadkich alleli. Wszystkie rzadkie allele mają podobny skutek, jak opisany w rs2032583. Te SNP to:
rs2235067 (AG, rzadki allel – A) – częstość podobna do rs2032583

rs4148740 (CT, rzadki allel – C) – CC (2%), CT (17,65%) TT (80,35%)

rs4148739 (AG, rzadki allel – G) – częstość podobna do rs2032583 rs11983225 (CT, rzadki allel – C) – częstość podobna do rs2032583 rs2235040 (AG, rzadki allel – A) – częstość podobna do rs2032583 rs12720067 (AG, rzadki allel – A) – częstość podobna do rs2032583 rs7787082 (AG, rzadki allel – A) – AA (1%), AG (33,03%), GG (66,06%) rs10248420 (AG, rzadki allel – G) – AA (67,26%), AG (31,86%), GG (0,88%)

Łączne występowanie genotypów: AC w rs3800373, CC w rs755658, AA w rs9296158, TC w rs7748266, TT w rs1360780, GA w rs9394309 oraz TT w rs9470080 zwiększa ryzyko depresji.

Czy wiesz, że… ?

Skala Depresji Hamiltona (Hamilton Rating Scale for Depression, HAM-D) to kwestionariusz używany do oceny stanu i ewentualnego stopnia poprawy u chorych na depresję. Początkowo był uznawany za „złoty standard” w praktyce klinicznej; obecnie jest krytykowany za zbyt mały nacisk na takie objawy jak myśli lub zachowania samobójcze.

Dowiedz się więcej, wykonując swój Indywidualny Raport Genetyczny OGEN!

Tagged , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *