Zdrowie

Osteoporoza – cichy zabójca!

osteoporoza_objawy

Cichy zabójca – tak często określa się chorobę metaboliczną szkieletu, jaką jest osteoporoza. Zasłużyła na takie określenie, ponieważ rozwija się podstępnie i długo nie daje żadnych symptomów, a często pierwszym jej objawem jest dopiero złamanie kości. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje, że osteoporoza jest drugim, po chorobach układu krążenia, współczesnym problemem zdrowotnym.

Spis treści:

Osteoporoza – co to?

Jest to zaburzenie metaboliczne szkieletu charakteryzujące się postępującym ubytkiem masy kostnej i osłabieniem struktury kostnej, co powoduje zaniżoną, w stosunku do normalnej, masę kości i zaburzoną jej mikroarchitekturę.  W wyniku tego dochodzi do wzmożonej łamliwości kości. Najczęstsze miejsca złamań to biodro, kręgosłup oraz nadgarstek. Charakterystyczne dla osteoporozy jest tzw. Złamanie niskoenergetyczne, gdzie zauważalna jest dysproporcja między siłą urazu a rozmiarem wyrządzonych szkód, czyli w tym przypadku poważnego złamania. Może to się wydarzyć nawet na skutek tak, wbrew pozorom, nic nie znaczących sytuacji jak schylanie się, podniesienie ciężaru czy upadku z wysokości ciała. Osteoporozę poprzedza osteopenia, czyli stan, w wyniku którego dochodzi już do wstępnego zmniejszenia się gęstości mineralnej kośćca.

Osteoporoza przyczyny

Wyróżniamy osteoporozę pierwotną i wtórną. Pierwotna jest charakterystyczna dla kobiet po menopauzie oraz mężczyzn w starszym wieku i stanowi większość przypadków tej choroby.

Wyróżniamy wiele czynników, mogących zwiększać ryzyko osteoporozy, takich jak:

  • predyspozycje genetyczne – jak się okazuje, największy wpływ na szczytową masę kostną, jaką osiągnie dana osoba mają geny,
  • wiek – szacuje się, że szczytowa masa kostna osiągana jest w wieku ok. 30 lat, po czym następuje tzw. czas inwolucji, czyli powolnego zmniejszania gęstości tkanki kostnej (bone mineral density – BMD),
  • aktywność fizyczna – zwłaszcza trening oporowy [z masą własnego ciała czy z obciążeniem zewnętrznym] wpływa na poprawę gęstość kości – co powinno być brane pod uwagę jako istotny czynnik prewencyjny u osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania na osteoporozę,
  • sposób odżywiania – ważna jest dieta normokaloryczna, czyli dostarczająca odpowiednią ilość energii [czynnikiem ryzyka są przewlekłe diety niskokaloryczne] oraz dieta uboga w wapń, białko i magnez,
  • witamina D3 – niedobór tej witaminy jest poważnym czynnikiem ryzyka osteoporozy, przy czym szczególnie powinny zwrócić na to uwagę osoby z polimorfizmem genu dla receptora witaminy D,
  • płeć – kobiety są dużo bardziej narażone na osteoporozę,
  • rasa – Afroamerykanie mają zazwyczaj wyższą gęstość kości, najczęściej osteoporoza dotyka rasę białą I żółtą,
  • czas rozpoczęcia dojrzewania płciowego,
  • niedowaga,
  • długie okresy unieruchomienia,
  • palenie papierosów,
  • starszy wiek,
  • przedwczesna menopauza [i menopauza w ogóle],
  • niedoczynność gonad czy hiperprolaktynemia.

Możliwe przyczyny osteoporozy wtórnej:

  • stosowane leki [np. glikokortykosteroidy, heparyna, metotreksat]
  • stany chorobowe / choroby genetyczne związane z utratą masy kostnej

Osteoporoza badania

Densytometria to badanie umożliwiające zmierzenie masy kostnej oraz obrazowanie struktury kości, po obróbce danych przez system komputerowy. U osób przed 65. rokiem życia pomiaru BMD dokonuje się w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, natomiast u osób po 65. roku życia w bliższym odcinku kości udowej. Badanie to weszło na stałe do kanonu badań diagnostycznych w kierunku osteoporozy.

Skutki osteoporozy

Złamania osteoporotyczne są najczęstszą przyczyną niepełnosprawności ludzi w starszym wieku. Mogą nawet prowadzić do zgonu, zwłaszcza jeżeli dotyczą stawu biodrowego, ponieważ po złamaniach bliższego odcinka kości udowej tylko 1/3 chorych powraca do aktywności sprzed złamania. Złamanie kości w obrębie stawu biodrowego powoduje wzrost ryzyka zgonu w ciągu pierwszego roku po urazie o 25 %.

Osteoporoza jak zapobiegać?

Należy unikać czynników ryzyka, na które mamy wpływ oraz stosować się do zasad prawidłowego stylu życia [jak dieta, suplementacja czy aktywność fizyczna]. Warto też poznać swoje polimorfizmy genetyczne w kierunku osteoporozy, aby w razie potrzeby rozpocząć wcześniejszą diagnostykę.

Ciekawostka

20 października był obchodzony Światowy Dzień Osteoporozy!

osteoporoza leczenie

***

Źródła:

Chwojnowska Z. ,Charzewska J., Osteoporoza – aktualne wyzwanie. Żywienie Człowieka i Metabolizm.

Tkaczuk-Włach J., Sobstyl M., Jakiel G., Osteoporoza – obraz kliniczny, czynniki ryzyka i diagnostyka. Przegląd Menopauzalny 2010; 2: 113–117.

Tagged , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *